Het is het bekende rokershoestje. En ach, wat kan dat nu voor ‘n kwaad. En ach, ik zal het me wel inbeelden, niks aan de hand (want stel je toch eens voor dat ik zeg dat er wel iets aan de hand is, dan moet ik die peuk laten liggen en dat kan niet, want…)..

JA WAT? Wat dan? Als er nu wel eens iets aan de hand is?

Ik was al sinds maanden en maanden (misschien wel jaren) chronisch kortademig. Regelmatig bij de huisarts geweest en de gebruikelijke preken gehoord. Ik beschouwde het altijd als de praatjes van de antirooklobby… Maar ja de benauwdheid ging altijd in golven: dan was het er en dan weer weken niet… ja behalve dat mijn vriend ‘s avonds weleens zei: “Adem eens rustig, je zit te hijgen als een postpaard”.

Toch nog maar een keer naar de huisarts… benauwd, pijnscheuten in de longen, angst over wat het zou kunnen zijn… Waar dat allemaal vandaan kwam? Ook van die”geweldige”vriend, de peuk… En toen bij de huisarts de ontnuchterende boodschap.

Direct stoppen, eerste tekenen van COPD. Keuze: nu stoppen en de longen herstellen nog of nog een jaartje doorroken en irreversibele (niet terug te draaien) longschade oplopen. En dat na een paar jaar roken!

The message was more than clear… Ik heb de paar sigaretten die ik nog had opgerookt van maandag tot donderdag. Hemelvaartsdag 2010 de laatste sigaret gerookt om 8.30u ‘s ochtends en toen het voornemen: ik rook nooit meer.

Ik ben nu een week verder… ik merk nu al een gigantische verbetering in mijn ademhaling. Ik hoest niet meer, het hijgen is over en zelfs tijdens de koorrepetitie (oratoriumkoor) kan ik mijn regels weer uitzingen. Er gaat een wereld voor me open.

Ik zal de komende weken en maanden met regelmaat een nieuwe post hier neerzetten over de mijmeringen en reflecties die ik zal hebben m.b.t. het stoppen met roken.

Nu, vele jaren na mijn eerste sigaret en een week na mijn laatste sigaret komt het moment van reflectie. En dan ga je terugkijken en evalueren.

Wat ik toen, die heerlijke dag in het zonnige zuiden, zocht of waar ik naar hunkerde is mij tot op de dag van vandaag een raadsel. Ik denk dat het te maken heeft met het najagen van een gevoel erbij te horen of een manier om afleiding te vinden. En wat ik nog frappanter vind is dat een experiment of een infantiele hunkering kan uitgroeien tot een gedachteloze routine.

Die eerste tijd, die zich niet alleen beperkte tot dat heerlijke voorjaar, maar uiteindelijk ook tot een koud en nat en grijs najaar, was een tijd van “iets nieuws”. Je hebt een nieuwtje, een noviteit bijna. Ik denk dat ik er een soort van bestaansrecht aan ontleende… Die sigaret werd voor mij meer en meer een compagnon, een maatje, een tijdverdrijf, een steun in barre tijden.

Van die eerste kwam een tweede en een derde… een hele stoet, een hele troost. Het is lastig uit te leggen denk ik… Maar je kunt het vergelijken met een vlucht, een vastklampen aan iets tegen beter weten in… Je eindelijk een houding kunnen en durven geven in gezelschap… Erg, dat je dat verwacht van een stukje papier met daartussen droge stukken plant dat, wanneer je het aansteekt, stinkt en je van binnenuit meer schade berokkent dan dat het je goed doet.

Achteraf is de verslaving heel geleidelijk aan ontstaan… een nieuwtje, probeerseltje gaat vlekkeloos over in een routine: je koop nog een pakje en nog een pakje. Je rookt eerst 3 sigaretten op een dag, dat worden er 5, 10… En met en met grijp je haast zonder dat je het beseft naar een sigaret…

Het is niet bij een enkele keer gebleven dat ik me pas halverwege de sigaret realiseerde dat ik aan het roken was!!!

In deze post probeer ik dan ook een verklaring te vinden voor het vage proces van wat we verslaving noemen… Verslaafden worden niet geboren, verslaafden worden gemaakt, ontstaan… En het grootste en sterkste wapen van verslaving is de geniepigheid, het vanzelfsprekende… het hersenspoelende.

Heb ik ooit gedacht dat ik verslaafd was? Het antwoord is nee, tuurlijk niet… Ik had altijd de illusie dat ik de baas was over de sigaret. Daarom waren die momenten waarop ik pas halverwege de peuk besefte dat ik aan het roken was ook zo ontnuchterend. Heb ik ervoor gekozen om verslaafd te raken? Nee, tenminste niet direct…

Ik kocht dat ene pakje, ik rookte het op, ik kocht een nieuw pakje… roken is toch sociaal geaccepteerd? Mijn hele familie doet het toch? Kijk, drugs daarbij heeft de gemiddelde Nederlander nog wel een gewetensrem, zoiets van dat doe je niet… Maar één van de veroorzakers van doodsoorzaak nummer 1 in de Westerse wereld is op elke hoek te koop en sociaal geaccepteerd.

En zolang het woord verslaving in de perceptie van de samenleving alleen geassocieerd wordt met medicijnen, alcohol en drugs… is de beginnende roker zich niet bewust van het feit dat hij verslaafd aan het raken is. En zo was dat ook bij mij.

Allen Carr wijst erop dat rokers denken te weten dat roken schadelijk is. Ze “weten” het, maar het wordt door de gewoonte als het ware verduisterd. En daardoor dringt de volledige diepte van wat roken eigenlijk is niet tot de roker door.

Er nog eentje opsteken terwijl al twee familieleden aan longkanker zijn overleden, er eentje opsteken terwijl er een dametje aan de overkant loopt met een zuurstoftank bij zich… het zijn tekenen van de overpowering influence van de verslaving die we roken noemen.

Nu begin ik dit soort zaken te begrijpen en in te zien… Omdat ik me steeds meer afvraag… waarom rookte je eigenlijk?

En ik denk dat daarbij ook nog eens de hele sociale kant van het roken gigantisch meespeelt… Je kent het wel, je bent op een feestje (toch gezellig zo’n sigaret), je staat op het perron te wachten (hé effe lekker een sigaretje bij de rookzuil en een praatje maken)… Op den duur gaat het zelfs zo ver dat het niet meer gezellig kan zijn TENZIJ er een sigaretje bij kan.

De kritiek op het rookverbod in de horeca was niet van de lucht. Ik was één van de hardste schreeuwers: “Als ik niet meer mag roken in een café dan is de lol eraf”… Maar… Waarom is die peuk nodig om het gezellig te hebben? Wat gebeurt er objectief gezien tijdens een gezellig moment als er GEEN sigaret bijkomt?

Dit soort zaken inzien is een onderdeel of misschien zelfs het resultaat van bewustwording. Maar dan wel bewustwording pur sang, zonder de benevelende deken van de verslaving.

Moet nu iedereen stoppen met roken? Ben ik fel anti? Nee, helemaal niet… maar ik word wel steeds bewuster van wat roken met je doet, wat het ten diepste is en waarom ik het voor mezelf niet meer wil.

En de tol van al die jaren roken? In de volgende post meer…

Ik kom uit een echte die hard rokersfamilie, op een enkeling na is iedereen verslaafd. Allemaal “sterke” mensen met hun bekkie bij zich maar kinderlijk afhankelijk van die smerige stinkstokken met teer, benzeen, formaldehyde, nicotine en nog tig andere verslavende en dodelijke stofjes.

Als kind en ook als puber heb ik altijd gezworen nooit te zullen gaan roken. Waarom niet? Ik zag het nut er niet van in. Al die mensen die met hun lippen vasthingen aan van die peperdure, stinkende stokkies die je ook nog eens bruine vingers bezorgden. Nee, niet voor mij…

Totdat… op die ene dag ergens in het vroege voorjaar van 2001 ik door het centrum van Roermond liep. Ik was wat te vroeg voor de trein richting Zuid-Limburg, de lucht was warm en zwoel en ik had wel zin in een wandelingetje. Heerlijk slenteren door de stad… Er zit in Roermond sinds jaar en dag een hele gezellig aandoende sigarenshop met een prachtige etalage. Ik vond het altijd prachtig om te kijken naar de mooie sigarendozen, tabakspijpen, aanstekers, nou ja je kent het wel…

Zo ook op die prachtige voorjaarsdag in 2001…

Nu achteraf, weet ik nog niet wat me bezielde, maar ik liep binnen. En ik keek eens even rond. Een vriendelijke dame kwam me te hulp en vroeg of ze me kon helpen. Nee, ik wilde zelf wel even rondkijken.

Het was heerlijk weer, ik voelde me goed, ik stond voor een gezellig bezoekje aan familie in het zuiden en ik was “in” voor iets nieuws. Ik denk dat dat het is, een soort van ondefinieerbare, stupide, jeugdige onbezonnenheid. Het soort onbezonnenheid dat een jointjesroker over de schreef duwt van de heroïnewereld, zoiets…

Ik weet nog dat ik dacht: “ik wil toch zelf eens ervaren waarom die hele familie van me en zovele kennissen roken”. Ik was er vast van overtuigd dat ik er eentje zou proberen en dan de rest van het pakje aan het beroemde hondje Vickie zou geven.

Maar mijn leven is toch wel gekenmerkt door terughoudendheid en zo ook mijn eerste verkenningen die dag op het gebied van de achterbakse tabaksindustrie. Ik wilde wel proberen, maar niet te heftig en liefst… ja liefst… och het allerliefst met een lekker smakie eraan. En dus kocht ik een pakje, ja ik weet het nog precies: Gladstone Menthol. Toen nog 25 sigaretten in één pakkie.

Met een aanstekertje erbij verliet ik opgewonden de mooie, heerlijk naar sigaren ruikende English country style uitstralende sigarenzaak. Richting trein. De opwinding die ik ervoer was onstuitbaar.

In die tijd mocht je nog roken in de treinen. En ik weet nog dat ik de stoptrein nam die middag. De trein stond al klaar op perron 2. Hij zou mij in een klein half uur brengen naar Heerlen, via Echt, Sittard en Geleen-Oost. Een belangrijke treinreis tijdens welke een nieuw deel van mijn leven begon: het rokerige deel…

Ik ging in een rijtuig zitten, opende het raampje (ja want ik wilde niet alles in het blauw zetten) en stak de eerste sigaret in mijn mond. Aansteker erbij, en ik stak hem aan. Na een paar flinke kuchen en hoestjes voelde ik me heerlijk licht worden in mijn hoofd. Ik ontspande en deed mijn ogen dicht. De trein vertrok, de zwoele warme wind langs mijn gezicht en het voorjaarszonnetje verwarmde me.

Tja… wat een euforie… geweldig, zo’n heerlijke lente ervaring.

Back to reality…. reality check: 24 sigaretten over en behept met een ietwat Calvinistische zuinigheid zoals dat iedere goede Nederlander betaamt te hebben… “Tja, dat is ook jammer zeg, om die andere 24 sigaretten weg te gooien”… nou ja er zat maar één ding op… Dus ik maakte een afspraak met mezelf: weet je wat? Dit pakje rook ik op en dan zeg ik: “Aufwiedersehen, herzlichen Dank für die Erfahrung en de balluh”.

De roker of gestopte fervente ex-roker snapt het al… Peter rookte die ene sigaret, gevolgd door die 24 andere uit datzelfde pakkie en nog veel en nog veel meer. En uiteindelijk rookte ik voor let op 10.000 euro aan sigaretten en shag in de achterliggende jaren…

Wow… 10.000 euro? Ja zeker, dat lees je goed. 15-20 sigaretten per dag… En was dat een fijne, gezellige, gezonde hobby? Voelde ik me er prima bij? Hierover in de volgende post meer…